ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල දැඩි ලෙස ඉහළට: බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක් ඩොලර් 112 ඉක්මවයි

 

ඇමරිකාව ඉරානයට එරෙහිව යළිත් හමුදා ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට සූදානම් වන බවට පළවන වාර්තා හමුවේ, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල ගණන් ඉහළ ගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.

ලබා දී ඇති වෙළෙඳපොළ දත්ත අනුව, ලෝකයේ ප්‍රධාන බොරතෙල් මිල දර්ශකයක් වන බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් (Brent Crude Oil) මිල සියයට 3.1කින් ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඇමරිකානු ඩොලර් 112.20ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

එමෙන්ම, ඇමරිකානු වෙළෙඳපොළේ ප්‍රධාන මිල දර්ශකයක් වන WTI බොරතෙල් (West Texas Intermediate – WTI) මිල ද සියයට 2.79කින් ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඇමරිකානු ඩොලර් 99.86ක් ලෙස සටහන් වී ඇත.

 බොරතෙල් මිල ඉහළ යෑමට හේතුව කුමක්ද?

මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුදමය නොසන්සුන්තාව ජාත්‍යන්තර බලශක්ති වෙළෙඳපොළ තුළ අවිනිශ්චිතතාවක් ඇති කර තිබේ. විශේෂයෙන්ම ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර ගැටුම් තවදුරටත් උත්සන්න විය හැකි බවට පළවන වාර්තා හේතුවෙන් ලෝක තෙල් සැපයුමට බාධා ඇති වීමේ අවදානම පිළිබඳ කනස්සල්ල වැඩි වී ඇත.

ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල තීරණය වීමට ගෝලීය ඉල්ලුම, නිෂ්පාදන මට්ටම, සැපයුම් තත්ත්වයන් සහ දේශපාලනික නොසන්සුන්තාව ඇතුළු කරුණු කිහිපයක් බලපායි. මැදපෙරදිග ගැටුම් උත්සන්න වුවහොත් තෙල් නිෂ්පාදනයට සහ ප්‍රවාහනයට බාධා ඇති විය හැකි බවට පවතින අපේක්ෂාව ද මිල ඉහළ යෑමට හේතු විය හැකිය.

 බ්‍රෙන්ට් සහ WTI බොරතෙල් අතර වෙනස කුමක්ද?

බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් (Brent Crude Oil): ලෝකයේ බොහෝ රටවල වෙළෙඳපොළ තුළ බොරතෙල් මිල තීරණය කිරීම සඳහා භාවිත කරන ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර මිල දර්ශකයකි.

WTI බොරතෙල් (West Texas Intermediate): ඇමරිකානු වෙළෙඳපොළේ ප්‍රධාන මිල දර්ශකයකි. මෙය අඩු සල්ෆර් ප්‍රමාණයක් සහිත සැහැල්ලු බොරතෙල් වර්ගයකි.

මෙම බොරතෙල් වර්ග දෙකේ මිල එකම ප්‍රමාණයකින් වෙනස් වීම අනිවාර්ය නොවේ. තෙල්වල ගුණාත්මකභාවය, ප්‍රවාහන වියදම්, කලාපීය ඉල්ලුම සහ සැපයුම් තත්ත්වයන් අනුව ඒවායේ මිල වෙනස් විය හැකිය.

 බොරතෙල් මිල ඉහළ යෑමෙන් ජනතාවට ඇති විය හැකි බලපෑම්

ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල දිගින් දිගටම ඉහළ මට්ටමක පැවතුණහොත්, තෙල් ආනයනය මත වැඩි වශයෙන් රඳා පවතින රටවලට ආර්ථික බලපෑම් කිහිපයකට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය.

• ඉන්ධන මිල: තෙල් ආනයන වියදම් ඉහළ යෑමෙන් පෙට්‍රල් සහ ඩීසල් මිල ඉහළ යෑමේ පීඩනයක් ඇති විය හැකිය.
• ප්‍රවාහන වියදම්: ඉන්ධන වියදම් වැඩි වීමෙන් බස් රථ, ලොරි සහ අනෙකුත් ප්‍රවාහන සේවාවල මෙහෙයුම් වියදම් ඉහළ යා හැකිය.
• භාණ්ඩ මිල: නිෂ්පාදන හා බෙදාහැරීමේ වියදම් ඉහළ යෑමෙන් ආහාර සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවල මිල ගණන්වලට බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
• උද්ධමනය: බලශක්ති වියදම් දිගුකාලීනව ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සමස්ත භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යෑමට දායක විය හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, ජාත්‍යන්තර බොරතෙල් මිල ඉහළ ගිය පමණින් දේශීය ඉන්ධන මිල ද වහාම හෝ එම ප්‍රතිශතයෙන්ම ඉහළ යනු ඇතැයි කිව නොහැකිය. විනිමය අනුපාත, බදු, ආනයන වියදම් සහ රජයේ මිල තීරණය කිරීමේ ප්‍රතිපත්ති ද ඒ සඳහා බලපායි.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති විය හැකි බලපෑම

ශ්‍රී ලංකාව සිය බලශක්ති අවශ්‍යතාවලින් සැලකිය යුතු කොටසක් ආනයන මත රඳා පවතින බැවින්, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල දිගුකාලීනව ඉහළ මට්ටමක පැවතීම රටේ ආර්ථිකයට අමතර පීඩනයක් ඇති කළ හැකිය.

බොරතෙල් ආනයනය සඳහා වැඩි මුදලක් වැය කිරීමට සිදුවුවහොත්, රටට අවශ්‍ය විදේශ විනිමය ප්‍රමාණය ඉහළ යා හැකිය. එමෙන්ම, ඉන්ධන මිල වෙනස්වීම් ප්‍රවාහනය, විදුලිබල නිෂ්පාදනය සහ භාණ්ඩ බෙදාහැරීමේ වියදම්වලට ද බලපෑ හැකිය.

මෙම අමතර වියදම් ව්‍යාපාරිකයන් සහ පාරිභෝගිකයන් වෙත පැවරුණහොත්, ජනතාවගේ දෛනික ජීවන වියදම ඉහළ යෑමේ අවදානමක් ද පවතී.

එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල වෙනස් වන ආකාරය තීරණය වන්නේ ජාත්‍යන්තර තෙල් මිල මත පමණක් නොවේ. ශ්‍රී ලංකා රුපියලේ විනිමය අනුපාතය, ආනයන වියදම් සහ දේශීය ඉන්ධන මිල තීරණය කිරීමේ ක්‍රමවේද ද ඒ සඳහා බලපායි.

 ඉදිරියේදී බොරතෙල් මිලට කුමක් සිදුවේවිද?

ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර පවතින තත්ත්වය, මැදපෙරදිග තෙල් නිෂ්පාදන හා ප්‍රවාහන මාර්ගවල ආරක්ෂාව සහ ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් ඉල්ලුම ඉදිරි මිල වෙනස්වීම් තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක වනු ඇත.

යුදමය නොසන්සුන්තාව තවදුරටත් උත්සන්න වී තෙල් සැපයුමට බාධා ඇති වුවහොත්, මිල ගණන් තවදුරටත් ඉහළ යෑමේ අවදානමක් පවතී. අනෙක් අතට, කලාපීය නොසන්සුන්තාව අඩු වී තෙල් සැපයුම පිළිබඳ කනස්සල්ල පහළ ගියහොත්, මිල ගණන් ස්ථාවර වීමට හෝ පහළ යෑමට ඉඩ තිබේ.

එබැවින්, ජාත්‍යන්තර තෙල් වෙළෙඳපොළේ සිදුවන වෙනස්කම් සහ මැදපෙරදිග තත්ත්වය පිළිබඳ විශ්වාසදායක වාර්තා නිරීක්ෂණය කිරීම වැදගත් වේ.

මෙම ලිපිය සාමාන්‍ය තොරතුරු සැපයීම සඳහා සකස් කර ඇත. වෙළෙඳපොළ මිල ගණන් ඉක්මනින් වෙනස් විය හැකි බැවින්, මෙහි සඳහන් මිල ගණන් සජීවී වෙළෙඳපොළ මිල ගණන් ලෙස නොසලකන්න.